Эцэг, эх, багш нарт зориулсан сонин
“2003 оноос эхлэн гарч байгаа”
“Боловсролын мэдээ”
18+
Архив Видео Гэрэл зураг 2017 оны 1-р сарын 20-ний өдрийн дугаар 1 Захиалга Холбоо барих
148461484414843148421484014841148391483814837

Оросын эх орон нэгтнүүдийн Холбооны тэргүүн
Елена Казанцева

Оросын эх орон нэгтнүүдийн боловсролын зарим асуудал

Сүүлийн жилүүдэд бидний эх орон-Орос Улс орос хэл, оросын соёлыг дэмжих талаар ихээхэн чармайлт гаргаж байгаа билээ. Москва хотноо 2015 оны 11-р сарын 5–6 болсон эх орон нэгтнүүдийн Бүх дэлхийн 5-р их чуулган дээр Оросын Холбооны Улсын Ерөнхийлөгч В. В. Путин: «Орос Улстай хүйсийн холбоотой гадаад оронд амьдрагсдыг бүх талаар дэмжих асууудал бол манай улсын тэргүүлэх чиглэлийн нэг билээ. Ямар нэгэн шалтганаар Орос орныхоо гадна амьдарч байгаа хүмүүсийн эрх ашгийг ямагт тэгэх тусмаа өнөөдрийн энэ төвөгтэй хямралын үед хамгаалан гэдэгт тэд бат итгэлтэй байх ёстой. Оросын Холбооны Улсын Засгийн Газар гадаадад байгаа оросын соёлын төвүүдийг хөгжүүлэх шинээр шинжлэх ухаан, ерөнхий боловсролын төвүүдийг байгуулах асуудалд цаашид ч хөрөнгө гаргах болно» гэж цохон тэмдэглэсэн байна. .

Оросын эх орон нэтнүүдийн Холбооны үйл ажиллагааны хамгийн чухал чиглэлийн нэг бол яах аргагүй орос хэл, оросын соёлыг дэмжин дэлгэрүүлэх, эх орон нэгтнүдийн боловсролыг хөхүүлэн дэмжих явдал мөн. Өнөөдөр орос хэлийг дэмжих, хөгжүүлэх явдал нь Монгол Улсад амьдарч буй эх орон нэгтнүүдийн хэл хийгээд соёлын эрэл хэрэгцээний асуудлыг шийдвэрлэх ач холбогдолтой юм. Бусад оронд орос хэлний байр суурь сэргэж байгаа өнөө үед Монголд энэ байдал муудах хандлагатай байна. Энэ нь янз бүрийн шалтгаантай холбоотой юм. Тухайлбал төрийн явуулж байгаа бодлого, орос хэлтэй хүн ам цөөрөх, энэ улсаас гарах явдал зэргийг дурдаж болох юм.

Орос Улсаас Монгол Улсад суугаа элчин сайдын яамны дэргэдэх сургуульд эх орон нэгтнүүдийн хүүхдүүдийг төлбөртэй сургах болсон нь энэ асуудлыг шийдвэрлэхэд чөдөр тушаа болж байна. 2015 он хүртэл эх орон нэгтнүүдийн Зохицуулах зөвлөл ОХУ-аас Монгол Улсад суугаа элчин сайдын яамтай хамтран хүүхдүүдийг төлбөргүй суралцуулах асуудлыг нааштай шийдэж байсан юм. Гэтэл “Боловсролын тухай Холбооны хууль” хүчин төгөлдөр болсны дараа түүний 88-р зүйлд заасны дагуу эх орон нэгтнүүдийн хүүхдүүд төлбөртэй суралцах болсон билээ. Энэ тухай асуудлыг би Москва хотод энэ оны наймдугаар сард болсон “Орос оронтойгоо нэгдэлтэй байх” чуулганд тавьсан илтгэлдээ хөндөж тавьсан юм. "Хэрэв Орос Улс дэлхийд орос хэл, оросын соёл, түүхэн уламжлал юугаа хадгалан үлдээж хөгжүүлэх ёстой юм бол эх орон нэгтнүүдийн хүүхдүүдийг ядаж л ГЯЯ-ны харъяа сургуулиудад төлбөргүй суралцуулах боломжийг гаргаж өгөх шаардлагатай юм”. "Эдийн засгийн хямрал гүнзгийрч буй нөхцөлд олон хүүхэдтэй залуу гэр бүлд хүнд цохилт ирж улмар тэд хүүхдүүдээ төлбөргүй сургалттай монгол сургуульд оруулж байна. Тэд төлбөргүй суралцах боловч орос хэлээ гээж байна. Үүний улмаас ассимиляцийн үзэгдэл өрнөж орос, монголын холимог гэр бүлийн хүүхдүүд орос угсатнаа цаашилбал орос хэл соёл юугаа гээж байна. Глобалчлалын эрин үед оросын эх орон нэгтнүүдийн хүүхдүүд барууны анимаци, кино, соёлын нөлөөнд ихээхэн автагдаж байна. Тухайлбал тэдэнд Бурхан мэндэлсний баяр гэхэсээ Хэллоуины баяр илүү ойр байх жишээтэй.

Орос хэл, оросын соёлын нэгэхэн жижиг арал бол хүүхдийн «Сказка» хувийн цэцэрлэг мөн билээ. Энэ цэцэрлэг өөрийн үүдээ 2002 онд нээж хүүхдүүдийг хүлээн авсан юм. түүний үүсгэн байгуулагч нь Монгол Улсын боловсролын тэргүүний ажилтан, Оросын иргэн, эх орон нэгтнүүдийн Холбооны удирдах зөвлөлийн гишүүн Н.Б. Усова юм. Уг цэцэрлэгт 60 орчим хүүхэд явж байна. Бүлгийг 20 хүүхэдэтэй байхар зохион байгуулдаг юм. Энд Оросоос ирсэн туйлын бүтээлч сурган хүмүүжүүлэгч, мэргэжлийн хүмүүжүүлэгч нар ажиллаж байна. Тэд хүүхдийн өдөр тутмын амьдралыг сонирхолтой хичээл, тоглоом, саналаар баяжуулан хүүхдүүдийн сонирхолыг хэрэгжүүлэн амьдралд идэвхтэй байр суурьтай болохд нь тусалдаг юм.

«Хүүхэд бол юм юмаар дүүргэх сав бус асаах шаардлагатай бамбар юм!..» гэсэн оросын суут сурган хүмүүжүүлэгч К.Д. Ушинскийн энэ үг «Сказка» цэцэрлэгийн хамт олны ажлын мөн чанарыг онож тодорхойлсон гэж үзнэ.

Монгол Улсын болоьсролын стандартап үндэслэн оросын орчин үеийн хөтөлбөрт тулгуурлан хүүхдийн цэцэрлэгийн хамт олон хүүхдийн хүмүүжүүлэн хөгжүүлэх гэхдээ хоёр хэлээр харьцдаг гэр бүлийн хүүхдүүдийн онцлогт тохирсон өөрийн хөтөлбөрийг орос хэл дээр боловсруулан ажиллаж байна. Нэгэнт хүүхдийн хүмүүжил, сургалт нь орос хэл дээр явагддаг тул сурган хүмүүжүүлэгчид орос хэллэгийг хөгжүүлэх асуудалд ихээхэн анхаарал хандуулан ажилладаг юм. Дуу шүлэг, тоглооом наадгайгаар дамжуулан, хэл ярианы эзэмнэгчтэй харилцах замаар монгол хүүхдүүдэд оросын соёл, зан заншил, орос ард түмний хэлтэй ойр дотно танилцуулдаг бол оросоор ярьдаг хүүхдүүдийг монголын ард түмний зан заншил, соёлтой танилцуулдаг юм.

Мөн энэ цэцэрлэгт орос-монголын холимог гэр бүлийн хүүхдүүд ирж хүмүүждэг. Тэд гол төлөв аль нэг хэл монгол ч юм уу оросоор ярьдаг юм билээ. Харин эдгээр хүүхдүүдийн эцэг эхчүүд нь хүүхдүүдээ орос, монгол хэлээр чөлөөтэй ярьдаг болгох чин хүсэлтэй байдаг юм. Зөвхөн монголоор ярьдаг хүүхдүүд орос хэлийг тоглоом, оросоор ярьдаг хүүхдүүдтэй харилцах, хичээллэх замаар орос хэл сурдаг бол оросоор ярьдаг хүүхдүүд нь зөвхөн өөрийн үеийн хүүхдүүд эсвэл монгол ажилтнуудтай харилцаж монгол хэл сурдаг юм.

Орос хэл, хүүхдийн үйл ажиллагааны бусад төрлүүдтэй хослуулан хэрэгжүүлснээр орос ярианы хэлийг хурдан эзэмшин, харилцах тутам өөрчлөгдөж байгаа нөхцөлд хүүхдүүд өөрсдөө идэвхийлэн ярилцах боломжийг хангаж байна. Хоёр хэлээр харилцдаг сургуулийн өмнөх насны хүүхдүүдийн хувьд дасан зохицох явдал бол хоёр соёлд нэвтрэн орох, хүрээлэн буй орчинтойгоо харилцах хоёр хэрэгслэлийг эзэмшиж сурах хэрэг билээ. Хүүхэд бага байх тусам хоёрдахь хэлийг төгс сурч эзэмших илүү боломжтой байдаг. Гэхдээ энэ нь зөвхөн гэр бүл хийгээд хүүхдийн цэцэрлэгийн нягт хамтын ажиллагаанд тулгуурлан бүтэх юм.

Хүүхдийн “Сказка” цэцэрлэгт хүмүүжсэн хүүхдүүд цаашид ОХУ-ын Элчин сайдын яамны дэргэдэх сургууль, монгол-оросын хамтарсан сургууль, Г.В. Плехановын нэрэмжит их сургуулийн дэргэдэх дунд сургуульд амжилттай суралцдаг юм. 14 жил ажиллаж байгаа энэ цэцэрлэгт Монгол Улс, Орос Улс, ТУХН, Ливан, Хятад, Өмнөд Солонгоос, Герман, Пакистан зэрэг орны хүүхдүүд ирж байсан болон ирж хүмүүжигддэг билээ. 2016 онд тус цэцэрлэг шилдэг цэцэрлэгийн нэгээр шалгарч Баянзүрх дүүргийн засаг даргын өргөмжлөлөөр шагнуулсан юм.

Цэцэрлэгийн хүүхдүүдийн сурлага, хүмүүжил амжилттай байдаг үндэс нь юуны өмнө манай ажилтнууд хүүхдүүдэд тав туухтай нөхцөл, хайр, халамжаар дүүрэн уур амьсгал буй болгож чадсанд оршино.

Гол зорилго нь хүүхдийн бие бялдрал, сэтгэл зүйн хувьд эрүүл саруул байдлыг бхэхжүүлэн хөгжүүлэх, хөдөлгөөний хийгээд эрүүл ахуйн соёлын үндэсийг бүрдүүлэхэд оршино. Хүүхдийг хөгжүүлэх, хүмүүжүүлэх хөтөлбөр нь хүүхэд орчин үеийн ертөнцөд алхаж орход нь туслаж, хүүхэд соёлын янз бүрийн төрөл болох дүрслэх урлаг, хөгжим, хүүхдийн уран зохиол, экологи, хэл сурах, математик, тоглоом наадгай, хөдөлмөр зэрэгт орж ажиллахад туслана. «Сказка» цэцэрлэгийн гол зорилго нь хүүхдийн өдөр тутмын амьдралыг сонирхолтой ажил, асуудал хийгээд шинэ санааг дүүргэж эцэстээ тэр нь хүүхдийн сонирхол уран бүтээлийг хэрэгжүүлхэд дэмжлэг болдогт оршино.

Сургалтын ачаалал нь математик, ярианы хэлний дасгал, дүрэм, дүрслэх урлаг, хөгжим, биеийн тамир, нийгмийн харилцаанд суралцах зэргээс бүрдэнэ. Энд орос хэлийг түлхүү заахад ихээхэн анхарал хандуулж сургалтаа явуулах шаардлагатай байдаг юм. Учир нь олон хүүхэд анх цэцэрлэгт ирэхдээ орос хэлийг ойлгох төдийд ч мэддэггүй байдаг. Хүмүүжүүлэгч багш нар тоглоомоор дамжуулан хүүхдийг оросоор ярихдан туслаж түүнийг оросын түүх соёлтой танилцуулдаг билээ.

«Сказка» цэцэрлэгийн тав тухтай нөхцөлд үл таних нөхцөлд тасан зохицодоггүй хүүхэд хүртэл амгалан тайван байж чаддаг юм билээ. Уг цэцэрлэг ОНХХ-ээр хийдэг рекламгүй ажилладаг юм. Учир нь энд сургуулийн өмнөх насны хүүхдүүдийн үзүүлж буй амжилт нь эцэг эхчүүдийг баярлуулан, “Сказка” цэцэрлэгээс жигүүр ургаж гарсан хүүхдүд сургуульдаа ч амжилттай суралцадаг явдал түүнийг илүү сайн рекламддаг бөлгөө. Чухам энэ л хүүхдийн цэцэрлэгийн бүх ажилтнуудын нөр их хөдөлмөрийн шагнал билээ л. «Сказка» хүүхдийн цэцэрлэг бол билингваль үндсэн дээр олгох сургуулийн өмнөх чанартай боловсрол, хүүхэд бүртэй тулж ажиллах, түүнийг бүх талаар хөгжүүлэх, сургуулийн бэлтгэлийг хангах, орс хэлийг маш сайн заадаг төв билээ.

Оросын эх орон нэгтнүүдийн олон нийтийн байгууллагын удирдагч миний хувьд билингваль боловсрол бүхий “Сказка” цэцрлэг байгаад ямагт баярлуулж байдаг билээ. Яагаад гэвэл тэрээр сургуулийн өмнөх боловсролын хүрээнд үндэстэн ястны соёл, хэлний өвөрмөц өв байдлыг хадгалж чаддаг юм. Бид цаашид “Россотрудничество” Холбооны агентлагийн дэмжлэгтэйгээр сургуулийн өмнөх хийгээд сургуулийн насны билингваль хүүхдүүдэд зориулсан ням гарагийн сургуулийг нээж ажиллуулах, эх орон нэгтнүүдийн дунд орос хэлний Олимпиадуудыг тогтмол охион явуулхаар төлөвлөж байна.

Оросын Холбооны Улсын Засгийн Газрын 2013 оны 10-р сарын 8-ний өдрийн “Оросын Холбооны Улсад гадаадын иргэн, аль ч улсын иргэн бус хүмүүст тэтгэлэгээр боловсрол олгох хуваарийн тухай” 891 тоот тогтоол хүчин төгөлдөр үйлчлэх болсноос хойш Монгол Улсад суугаа орсын эх орн нэгтнүүдийн хувьд холбооны төсвөөр Орос Улсад суралцах таатай боломж бүрэлдэж улмаар олон залуус энэ давуу эрхийг ашиглан оросын их дээд сургуулиудад амжлттай суралцаж байна. Монгол Улс дахь Оросын шинжлэх ухаан соёлын төв нь энэхүү боломжийг бүрэн хэмжээгээр хэрэгжүүлэн ашиглуулах зорилгоор залуу эх орон нэгтнүүдэд бүх талын дэмжлэг туслалцаа үзүүлж байна.



Некоторые вопросы образования российских соотечественников

В последнее время наше отечество – Россия – всемерно усиливает поддержку русского языка и русской культуры. Как отметил президент Российской Федерации В.В. Путин на 5-м Всемирном конгрессе соотечественников в Москве, который проходил 5–6 ноября 2015 года: «Всесторонняя поддержка выходцев из России, проживающих за рубежом, была и остается приоритетом для нашего государства. Люди, по разным причинам оказавшиеся вне России, должны быть твердо уверены, что мы всегда будем защищать их интересы, тем более в таких сложных, кризисных ситуациях, как сегодня. Правительство Российской Федерации продолжит выделять средства на развитие и создание новых русских культурных, научных и общеобразовательных центров за рубежом».

Одним из важных направлений деятельности нашей Ассоциации российских соотечественников является поддержка и продвижение русской культуры и русского языка и,конечно, образование российских соотечественников.

Сегодня поддержка и развитие русского языка решает задачу удовлетворения языковых и культурных потребностей соотечественников, проживающих в Монголии. В то время как в некоторых странах происходит восстановление позиций русского языка, в Монголии ситуация заметно ухудшается. Это происходит по разным причинам – как в силу проводимой государством политики, так и из-за оттока и малочисленности русскоязычного населения.

Огромным камнем преткновения для обучения в школе при посольстве России в Монголии стало введение оплаты за обучение для детей российских соотечественников. До 2015 года Координационному совету российских соотечественников вместе с посольством РФ в Монголии удавалось решать вопрос о бесплатном обучении положительно. Но в связи с вступлением в силу Федерального закона об образовании, согласно статье 88, все дети соотечественников стали обучаться на платной основе. Об этом был и мой доклад на форуме «В единстве с Россией», который прошел в Москве в августе этого года. «Если Россия хочет сохранить русский язык, культуру и историческое наследие во всем мире, то нужно для этого дать возможность обучаться детям российских соотечественников бесплатно хотя бы в школах МИДа». В условиях усугубляющегося экономического кризиса особенно трудно приходится молодым многодетным родителям, которые стали отдавать своих детей в монгольские школы, где дети получают образование бесплатно, но теряют русский язык. Таким образом идет ассимиляция: дети из смешанных русско-монгольских семей теряют русский этнос и, конечно, свой язык и культуру. В условиях глобализации дети российских соотечественников подвержены также влиянию западной анимации, кинематографии, культуры, к примеру, им ближе праздник Хэллоуин, чем Рождество.

Одним из островков русского языка и культуры является частный детский сад «Сказка». Детский сад распахнул свои двери для детей в 2002 году.Учредителем является Наталья Борисовна Усова, передовик народного образования Монголии, гражданка России, член руководящего совета Ассоциации российских соотечественников. Детский сад посещают около 60 детей. Группы формируются в пределах 20 человек. Трудятся здесь творческие педагоги, квалифицированные воспитатели из России. Они наполняют повседневную жизнь детей интересными занятиями, идеями, играми, способствуют реализации детских интересов и жизненной активности.

«Ребенок – это не сосуд, который надо наполнить, а факел, который надо зажечь!..» Эти слова великого русского педагога К.Д. Ушинского как нельзя точно определяют сущность работы педагогического коллектива детского сада «Сказка».

На основе образовательных стандартов Монголии и опираясь на современные российские программы коллективом детского сада была разработана собственная программа воспитания и развития детей с обучением на русском языке, которая учитывает и особенности детей из билингвальных семей. Так как все обучение и воспитание детей ведется на русском языке, педагогический коллектив большое внимание уделяет развитию русской речи. Через стихи, песни, сюжетно-ролевые игры, драматизацию, через общение с носителями языка монгольские дети знакомятся с русской культурой, традициями, языком русского народа, а русскоговорящих детей знакомят с традициями и культурой монгольского народа.

Детский сад посещают дети и от смешанных, российско-монгольских браков. Эти дети в основном говорят на каком-то одном языке – или русском, или монгольском. Родители этих детей заинтересованы в том, чтобы их дети свободно владели и русским, и монгольским. Дети, которые владеют только монгольским языком, осваивают русский язык через игры, общение с русскоговорящими детьми, через занятия, а дети, говорящие на русском, осваивают монгольский только через общение со сверстниками и монгольскими сотрудниками.

Интеграция русского языка с другими видами детской деятельности обеспечивает возможность быстрого усвоения русской речи, построения детьми собственных инициативных высказываний в постоянно изменяющихся условиях общения, т. е. способствует развитию именно коммуникации на русском языке. Адаптация двуязычных дошкольников – это процесс вживания в две культуры, овладения двумя средствами взаимодействия с окружающей средой. Чем младше ребенок, тем у него больше шансов для совершенного овладения вторым языком, но только в тесном взаимодействии семьи и детского сада.

Выпускники детского сада «Сказка»успешно продолжают свое обучение в школе при посольстве РФ, в совместной российско-монгольской школе и в школе при Университете им. Плеханова.За 14 лет существования детский сад посещали и посещают дети граждан Монголии, России, СНГ, Ливана, Китая, Южной Кореи, Германии, Пакистана. В 2016 году детский сад был награжден почетной грамотой префекта района Баянзурх как один из лучших.

Основа успешного обучения и воспитания детей в детском саду – это прежде всего атмосфера уюта, любви и заботы, которую создают наши сотрудники. Основной задачей является укрепление физического и психического здоровья ребенка, формирования основ двигательной и гигиенической культуры. Программа развития и воспитания помогает ребенку войти в современный мир, предполагает широкое взаимодействие дошкольников с различными сферами культуры: с изобразительным искусством и музыкой, детской литературой, экологией, с изучением языков, математикой, игрой и трудом. Основной целью детского сада «Сказка» является наполнение повседневной жизни детей интересными делами, проблемами и идеями, которые способствуют реализации детских интересов и творчества.

Общая учебная нагрузка включает в себя занятия по математике, развитию речи и обучению грамоте, изобразительной деятельности, музыке, физкультуре, социальным отношениям. Большое внимание уделяется занятиям по русскому языку, так как при поступлении в детский сад многие дети не владеют русским языком даже на уровне понимания. В игровой форме воспитатели помогают ребенку научиться говорить на русском языке, а также знакомят его с русской историей и культурой.

В детском саду «Сказка» с его уютной домашней атмосферой даже те дети, которые плохо адаптируются в незнакомой обстановке, чувствуют себя комфортно.Детский сад работает без рекламы в СМИ. Лучшая реклама – это признание успехов родителями дошкольников и хорошие успехи выпускников «Сказки» в школе. Это и есть высшая награда за труд всех сотрудников детского сада.Детский сад «Сказка» – это качественное дошкольное образование на билингвальной основе, индивидуальный подход и всестороннее развитие ребенка, блестящая подготовка к школе, хорошее обучение русскому языку.

Дошкольное обучение в подобном детском саду обеспечивает билингвальные основы образования, которые так необходимо развивать среди детей и подрастающего поколения.

Меня как руководителя общественной организации российских соотечественников радует наличие носителя билингвального образования – детского сада «Сказка», который помогает в сфере дошкольного образования сохранять этнокультурную и языковую идентичность.

В будущем при поддержке Федерального агентства «Россотрудничество» мы планируем открыть воскресную школу для билингвальных детей дошкольного и школьного возраста, проводить олимпиады по русскому языку среди детей соотечественников на постоянной основе.

После введения в силу постановления Правительства Российской Федерации от 8 октября 2013 года № 891 «Об установлении квоты на образование для иностранных граждан и лиц без гражданства в Российской Федерации» российским соотечественникам, живущим в Монголии, стало значительно легче получить возможность обучаться в России за счет бюджетных ассигнований федерального бюджета, многие молодые люди пользуются этим преимуществом и достойно учатся в российских образовательных организациях высшего образования. Российский центр науки и культуры в Монголии прилагает все усилия и оказывает всемерную поддержку молодым соотечественникам, чтобы они смогли реализовать эту возможность.

Елена Казанцева,
руководитель Ассоциации российских соотечественников

Социальные комментарии Cackle