Эцэг, эх, багш нарт зориулсан сонин
“2003 оноос эхлэн гарч байгаа”
“Боловсролын мэдээ”
18+
Архив Видео Гэрэл зураг 2017 оны 1-р сарын 20-ний өдрийн дугаар 1 Захиалга Холбоо барих
148461484414843148421484014841148391483814837

Ph.D, Монгол Улсын Гавьяат багш, ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Буриад Улсын Гавьяат багш
Жамбын Соронзон

Мэдлэг өгөх сургуулиас амьдралын сургууль тийш

Тун саяхан Монгол Улс орос хэл сурах, түүнийг түгээн дэлгэрүүлэх цар хүрээний хувьд дэлхийд тэргүүлэх байр сурьтай байлаа. Энэ нь хоёр улсын улс төр, баримтлах үзэл суртал ижил байж Сайд нарын Зөвлөлийн дэргэд орос хэлний төв комисс ажиллаж байсантай холбоотой юм.

Манай орон 90д оны эхээр зах зээлийн харилцаанд шилжснээр орос хэл сурах, түгээн дэлгэрүүлэх асуудалд сөрөгөөр нөлөөлж улмаар орос хэл сурах салбар дахь олон зүйлийг дахин хянан дараах өөрчлөлтүүд хийгдлээ. Үүнд: боловсролын бүх байгууллагуудад өгч байсан орос хэлний улсын шалгатыг болиулсан; орос хэлний багшийн сургуулийг Гадад хэлний Дээд сургууль болгон өөрчөлсөн; барагцалбал 500-д орос хэлний багш ажилгүйчдийн эгнээнд шилжисэн, орос хэлний шилдэг 200 багш англи хэлний багш болсон гэх мэт.

Зах зээлийн эдийн засаг нэвтэрсэнтэй холбогдон Монгол Улсын боловсролын систем нь дэлхийд зөвшөөрөгдсэн хандлагад үндсэндээ тохирсон агуулга бүхий боловсролын модельд хөрөнгө оруулагч орнууд тийш эргэв. Ингээд орчин үеийн Монголд англи, герман, япон, хятад зэрэг хэл зонхилох байр сууьтай болсон билээ.

Харамсалтай нь сүүлийн 30 жилд гадаадад орос хэл олон тулгамдсан асуудалтай тулж, улмаар өнөөдөр монгол сургуулиудад орос хэл заах явдал ихээхэн төвөг саадтай тулгарч байна.

Дунд боловсролын хувьд гаргасан яамны төлөвлөгөөгөөр орос хэлийг сургалтын төлөвлөгөөнөөс бүр мөсөн хассан байна. Орос хэл 7-9-р ангиудын сургалтын программд нэр төдий орсон боловч хичээл огт ордоггүй эсвэл орсон ч мэргэжлийн өндөр түвшинд орос хэлийг заах чадварлаг багш байхгүйгээс маш доод түвшинд явагдаж байна. Өнөөдрийн байдлаар орос хэлний багш нарын дундаж нас 62 хүрлээ, гэтэл тэднийг орлох нэр хүндтэй халаа алга. Учир нь Монголын их дээд сургуулиудад орос хэлний мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх ажил зогслоо. Үүний үр дүнд залуу үеийнхний орос хэлний мэдлэг тэг хэмжээнд ирлээ. Одоогоос 5-7 жилийн өмнө манай сургуулийн сурагчдын эцэг эхчүүд орос хэлтэй байсан бол одоо эцэг эхийн хурлыг орчуулагч урьж явуулах боллоо. Маш ирч хүчтэй хөгжиж, өргөн глобалчлалын нөхцөл байдалд манай улс бүхий л нөөц бололцоогоо англи хэлийг түгээн дэлгэрүүлэх үйлсэд чиглэлүүлж байна. Яагаад гэвэл энэ нь төгсөгчидийн хувьд дэлхийн хамтын нийгэмд нийгэмших тулгуур нөхцөл болж байгаа юм. Тухайн үед Орос Улсад дээд боловсрол олсон Монгол Улсын сэхээтнүүд, улс төрчид, бизнесийн төлөөлөгчид англи хэлтэй орнуудад магистратурт сурч улмаар өөрийн хүүхдүүдийн ирээдүйг европын юм уу америкийн боловсролын системтэй холбож International school, AmericanSchool,British school, Elite school зэрэг сургуулиудад суралцуулахыг илүүд үздэг болсон юм.

Если в начале 2000-д оны эхэнд Монгол Улсад орос хэлний сургалттай улсын хийгээд хувийн 20 орчим сургууль тухайлбал: манай сургууль, ОХУ-аас Монгол Улсад суугаа Элчин сайдын яамны дэргэдэх сургууль, Г. В. Плехановын нэрэмжит академийн Улаанбаатар дахь лицей-сургууль, мөн 16 частных школ: “Эрэл”, “Радуга”, “Галакси”, “Мечта”, “Русская гимназия”, “Искра”, “Огонёк”, “Леди и джентельмены” гэх мэт 16 хувийн сургууль ажиллаж байсан бол өнөөдөр орос хэл сурч, оросын соёлыг судлаж байгаа хамгийн их сурагчдтай 2000 гаруй монгол хүүхэд эгнээндээ багтаасан цорын ганц сургууль бол Монгол-Оросын хамтарсан сургууль үлдээд байна.

МАнай нийгэм зах зээлийн харилцаанд шинлжин, орос хэл сурах сонирхол илтэд буурсан маш төвөгтэй он жилүүдэд Монгол-Оросын хамтарсан сургууль нь өөрийн боловсролын үйл ажиллагаагаа 1992 онд Монгол Улс , Орос Улсын хооронд байгуулсан гурван талт гэрээний үндсэн дээр эхлүүлсэн түүхтэй. Өнөөдөр манай сургууль орос хэлийг Монгол Улсад түгээн дэлгэрүүлэх томоохог арга зүйн төв бөгөөд өөрийн талбарт Нийслэлийн боловсролын газартай хамтран нээлттэй арга хэмжээг зохион явуулж байна. Манй сургууль орос хэлийг түгээн дэлгэрүүлэх үйлсэд ихээхэн дэмжлэг туслалцаа үзүүлж байгаа ОШУСТ, ОХУ-аас Монгол Улсад суугаа Элчин сайдын яамтай нягт холбоотой ажиллаж байна. Нийт 56 арга хэмжээ явагдаж түүнд монголын боловсролын байгууллагын 300 гаруй орос хэлний багш оролцлоо.

Хувийн хэвшлийн сургуулийг бодвол манай сургуульд хүчтэй сургалт материаллаг бааз байгуулах томоохон хөрөнгө оруулагч олдохгүй байна. Өнөөдрийн байдлаар хөгжлийн өөрийн гэсэн консепцгүй, үйл ажиллагаандаа дүн шинжилгээ хийхгүй орхидуулсан, сургалтын түвшин маш доод түвшинд явагдах, хэрэглэгчийн тоо буурсантай уялдаж хувийн хэвшлийн бараг бүх сургууль хаалга барилаа. Харин Монгол-Оросын хамтарсан сургууль нь хүүхдээ гадаад хэлний сургалтанд хамруулах хэрэглэгчдийн хамгийн их эрэл хэрэгцээтэй сургууль боллоо.

Тус сургууль Монгол Улс, Орос Улсын стандартыг ягштал хэрэгжүүлэн боловсролын үйлчилгээг хэрэглэгчдэд хүргэж, хамгийн нааштай үр дүнтэй аргуудыг ашиглан ажиллаж, манай сурагчид англи, япон, хятад, герман хэл үзэж байна.

Эцэг эхчүүдийн хувьд орос хэл өөрийн татах хүч, ач холбогдлоо алдаж өнөөдрийн нөхцөлд янз бүрийн хэл, чанартай сургалт, хүүхдийн тал бүрийн хөгжил, хөдөлмөрийг оновчтой зохион байгуулах, анги болгон компьютер, проектортай сургалтын тав тухтай орчин, интернет руу орох боломжтой хийгээд хатуу сахилга бат, жрамтай байх зэрэг боловсролын бусад үйлчилгээний хамт зохих сонирхолыг татаж чадах юм. Энэ бүхэн манай сургуулийн нэрийн хуудас болж чадсан юм. Система Сургуулийн менежментын тогтолцоо хосгүй юм.

Нэгдүгээрт: хүүхдийн тухай хичээлд олж авсан мэдлэг, чадвар, дадалд өгөх үнэлгээ бие даасан байдаг. Энэхүү системийн мөн чанар ньсурган хүмүүжүүлэх мониторингийн субъект нь хэнээс ч үл хамааран ажиллаж байгаа шинжээчийг төлөөлж тухайн ангид ордоггүй багш, боловсролын чанарыг дүгнэх Төвийн захиргааны ажилтан, мэргэжилтэн байгаад оршино. Тэрээр сургалтын чанарыг дээшлүүлэх, сургалтандаа хариуцлагатай хандах байдлыг төлөвшүүлэх, сурагчдыг дүгнэх субъектив хандлагаас татгалзах зэрэгт дэмжлэг үзүүлдэг юм. Сурагчдийн ЗУН-ны үр дүн нь багш нарын цалингийн хэмжээг тогтооход нөлөөлдөг чухал үзүүлэлтийн нэг болдог юм.

Хоёрдугаарт: цалин багшийн эцсийн үр дүнгээс хамаарах зарчим үйлчилж байна. Манайд ирж байгаа багш наргол төлөвматериаллаг тал дээр ихээхэн сонирхолтой байхын зэрэгцээ, мэргэжлийн хувьд хангалтгүй, “түр хүн ” гэсэн сэтгэлгээтэй байх нь олонтай. Тийм ч учраас багшийг ажлаар хангахын дээр түүнийг сайн ажиллуулах хөшүүрэг олох явдал асуудлын гол байдаг. Үүнтэй холбогдуулан цалингийн хэмжээг багшийн ажлын эцсийн үр дүнтэй уялдуулан тогтоох зарчим чухал ач холбогдолтой болох юм. Өнөөдөр Монгол-Оросын хамтарсан сургуулийн багш нарын цалин сургалтын ачаалал, бусад үүрэгт ажлаас хамааран 80 000 – 130 000 рубль байна.

Сургуулийн Удирдах зөвлөл, Захиргаа нь бүтээлч багш нарыг урамшуулах нөхцлийг буй болгох явдал нь сургуулийг хөгжүүлэх Концепцийн гол зорилго мөн гэж үзэж түүний дагуу сүүлийн 10 жилд цалингийн хэмжээг нэмэгдүүлэх тодорхой зорилго бүхий ажлыг явуулсаар ирлээ. Сургууль байгуулагдан ажиллах хугацаанд 61 багш Монголын Улсын Засгийн Газрын өндөр шагнал “Монгол Улсын тэргүүний ажилтан” тэмдэгээро шагнуулж 250 багш газрын шагнал хүртлээ.

Гуравдугаарт: сургууль эцэг эхчүүдийн хооронд хүлээх үүрэг, хариуцлагын тухай гэрээ байгуулах явдал.

Манай сургууль жил бүр эцэг эхчүүдтэй харилцан хүлээх үүрэг хариуцлагын тухай гэрээ байгуулж, сурагч бүр чанартай боловсрол олох эрхийг хангах сургууль хийгээд эцэг эхчүүдийн харилцан хүлээх хариуцлагыг тодорхойлдог юм. Энэхүү гэрээ нь “Сургууль-эцэг эх-сурагчид” гэсэн хэлхээ холбоог бэхжүүлнэ. . Жилийн дотор гэрээний биелэлтийг дүгнэж энэ эцэстээ эцэг эхчүүдийн сургуулийн өмнө хүлээх үүрэг хаиуцлагыг өндөржүүлнэ.

Дөрөвдүгээрт: дэлхийн туршилганд нийцсэн чадвар бүхий бие хүнийг төлөвшүүлэх.

Гадаад хэлний ярианы дадал, сургалтыг тухайн хэлний эзэмнэгч болох АНУ, Герман, Австрали, Япон, БНХАУ-ын багш нар явуулна. 10-р ангиас эхлэн сурагчид англи хэлний хичээл дээр олон улсын ТOEFL, IELTS шалгалтанд бэлгэж эхэлдэг.

Тус сургуулийн төгсөгчид хоёр орны дүнгийн аттестатчлалд хамрагдна. Үүнд: ЕЭШ Монгол Улсын ЕЭШ, Орос Улсын УНШ орно. Ингээд шалгалтын дүнгээр бүрэн дунд сургууль төгссөн монгол, орос гэрчилгээг гардан авна.

Сургуулийн бловсрол мэдээллийн орон зай нь орчин үеийн шаардлагад нийцнэ. Үүнд: сургуулийн интернет-сайт, цахим журнал, дүнгийн цахим дэвтэр .

Сурагчдын үл хамаарах ЗУН дүгнэлтийн хамт автоматчилсан INDIGO тест ашиглах.

Тавдугаарт Монгол-Оросын хамтарсан сургуулийн бодлого.

Сурган хүмүүжүүлэгч, багш нарын бүрэлдэхүүний 86 хувийг Москва, Омск, Ангарск, Эрхүү, Улаан-Үдэ, Чит зэрэг Оросын Холбооны Улсын янз бүрийн бүс нутгаас ирсэн багш нар бүрэлдүүлнэ. Тэд бүгд сонгон шалгаруулалтанд заавал орно.

Гэхдээ сургууль оршин тогтносон 24 жилийн хугацаанд контрактаар ирсэн багш нар сонгон шалгаруулалтын бүхий л шаардлага хүчинтэй байгаа ч нэмж мэргэжлийн хийгээд зохион байгуулалтын бэлтгэлт хамрагдах ёстой болдог гэдгийг цохон тэмдэглэх хэрэгтэй . Тэгж гэмээн тэд Монгол-Оросын хамтарсан сургуулийн багшид тавигдах шаардлагад нийцнэ. .

Үүнээс гадна боловсролын үйл ажиллагааг амжилттай хэрэгжүүлэхэд хөрөнгө, боловсон хүчний асуудал эцэслэн шийдвэрлэгдээгүйгээс хүндрэл үүсгэж байна. Өнөөдрийг хүртэл сургуулийн байр хэний өмчлөлд байх ёстой юм бэ гэсэн томоос том асуудал байсаар байна. Үүнээс гадна:

Орос Улсын УНШын эцсийн аттестатчлалд орохын тулд 12-р ангийн 100 гаруй тооны сурагчид Улаан-Үдэ хотыг зорьдог.

Жил ирэх тутам өндөр мэргэшлийн багш нарыг олох явдал улам хүнд болдог.

Орос хэлийг гадаад хэл гэсэн утгаар заах туршлагатай багш байхгүй явдал. Чухам энэ л байдал орос хэл заах гол хүндрэлийг үүсгэдэг юм.

Эцэст дүгнэж хэлхэд сүүлийн 25 жилд манай сургууль өмч, боловсон хүчин, санхүү, хийгээд англи хэлний сургуулиудтай өрсөлдөх хурц олон асуудал, эдийн засгийн тогтворгүй байдлаас үл хамааран Монгол-Оросын хамтарсан сургууль нь боловсролын салбарт өндөр амжилт гаргаж орос хэл, оросын соёлыг Монгол оронд түгээн дэлгэрүүлэх тэргүүлэх төв, эх орондоо хамгийн эрэл хэрэгцээтэй сургууль болж чадсан бөгөөд Монгол Улсын Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны яамнаас гурван удаа “Монгол Улсын тэргүүний сургууль” цолоор шагнуулсан билээ. Гуравдахь шагналаа манай сургууль 2015 оны аравдугаар сард хүртсэн билээ.



От школы знаний к школе жизни

Совсем недавно Монголия занимала первое место в мире по масштабам изучения и распространения русского языка. Это объяснялось тем, что политика и идеология стран были едины, работала Центральная комиссия по русскому языку при Совете министров.

Переход страны на рыночные отношения в начале 90-х годов негативно отразился на изучении и распространении русского языка, были пересмотрены многие положения в области изучения русского языка: во всех учебных заведениях отменили государственный экзамен по русскому языку; педагогический институт русского языка преобразовали в Институт иностранных языков; почти 500 учителей-русистов пополнили армию безработных, 200 лучших преподавателей русского языка переквалифицировались в преподавателей английского языка.

С внедрением рыночной экономики система образования Монголии повернулась лицом к странам, инвестирующим капиталовложения в распространение интересующих их моделей образования, содержание которых, как правило, соответствовало общепринятым мировым тенденциям. Таким образом, превалирующее значение в современной Монголии получили английский, немецкий, японский и китайский языки.

К сожалению, в последние 30 лет особо актуализированы проблемы русского языка за рубежом, сегодня возникает множество трудностей в обучении русскому языку в монгольских школах.

Министерский план среднего образования почти полностью исключил русский язык из учебного плана, хотя номинально русский язык как иностранный еще числился в программе 7–9-х классов, но на деле уроки не проводились или проводились на низком профессиональном уровне из-за отсутствия кадров, способных обучать русскому языку на достойном уровне.

На сегодняшний день средний возраст учителей русского языка – 62 года, и достойной смены этим кадрам нет, так как в вузах Монголии прекращена подготовка специалистов по русскому языку. В результате на данный момент знание русского языка молодым поколением сводится к нулю. Если еще 5–7 лет назад родители наших учеников владели русским языком, то сегодня родительские собрания приходится проводить с переводчиком.

В условиях стремительно развивающегося мира, всеобщей глобализации государство переключило все ресурсы на распространение английского языка, так как это – важнейшее условие социализации выпускников в мировом сообществе. Интеллигенция Монголии, политики, представители бизнес-класса, в свое время получившие высшее образование в России, продолжили обучение в магистратуре в англоязычных странах и в настоящее время видят будущее своих детей в европейской или американской системах образования, предпочитая обучать их в английских школах, таких как International School, AmericanSchool, BritishSchool, EliteSchool.

Если в начале 2000-х годов в Монголии было около 20 государственных и частных школ с обучением на русском языке: наша школа, школа при посольстве РФ в Монголии и лицей при Улан-Баторском филиале академии им. Г.В. Плеханова, 16 частных школ: «Эрэл», «Радуга», «Галакси», «Мечта», «Русская гимназия», «Искра», «Огонек», «Леди и джентльмены» и много других, то на сегодняшний день единственное учебное заведение, в котором обучается самый большой контингент учащихся – более 2 тыс. монгольских детей, изучающих русский язык и культуру – это наша совместная Монголо-Российская школа.

Образовательную деятельность совместная Монголо-Российская школа начала в сложный период спада интереса к изучению русского языка в связи с переходом общества к рыночным отношениям, основанием послужил трехсторонний международный договор между правительствами Монголии и России в 1992 году. На сегодняшний день школа является крупнейшим методическим центром по обучению и распространению русского языка в Монголии, проводит открытые мероприятия совместно с Департаментом образования столицы. У школы сложились очень тесные взаимоотношения с РЦНК и посольством РФ в Монголии, которые оказывают содействие в поддержке и продвижении русского языка в Монголии. Всего проведено 56 мероприятий, на которых присутствовало свыше 300 учителей-русистов из монгольских учебных заведений.

  • В отличие от частных школ у нашей школы не было крупных инвесторов, на деньги которых можно было создать солидную учебно-материальную базу. На сегодняшний день почти все частные школы прекратили свое существование по причине отсутствия собственной концепции развития, непроведения диагностики и оценки своей деятельности, низкого качества обучения, снижения количества потребителей. Совместная Монголо-Российская школа же стала самой востребованной среди потребителей образовательных услуг, желающих обучать своих детей на иностранном языке.
  • Школа реализует образовательный стандарт Монголии и России, отвечает запросам потребителей образовательных услуг, использует приемлемые и эффективные методы обучения, учащиеся изучают английский, японский, китайский, немецкий языки.
  • Русский язык как таковой утратил свою привлекательность и необходимость для родительской общественности и представляет интерес лишь в совокупности с другими образовательными услугами: широким спектром языков, качественным обучением, всесторонним развитием детей, эффективной организацией труда, комфортной средой обучения, где каждый кабинет оснащен компьютером и проектором, выходом в интернет, дисциплиной и порядком в школе. Все это стало визитной карточкой школы. Система менеджмента школы уникальна.

Во-первых, это независимая оценка знаний, умений и навыков учащихся по предмету.Суть этой системы заключается в том, что субъектом педагогического мониторинга являетсянезависимый эксперт в лице учителя, не работающего в этом классе, администратора, специалиста Центра оценки качества образования. Она способствует повышению качества обучения и формированию ответственного отношения к учебе, преодолению субъективного подхода к оцениванию учащихся. Результаты ЗУН учащихся стали одним из критериев, влияющих на параметры заработной платы учителя.

Во-вторых, принцип зависимости заработной платы от конечных результатов труда учителя.Зачастую для приезжих учителей характерны материальная заинтересованность, недостаточный профессиональный уровень и психология «временного настроения». Поэтому главная проблема заключается в том, что надо не только предоставить работу учителю, а стимулировать его работать хорошо. В связи с этим особое значение имеет использование принципа зависимости заработной платы от конечных результатов труда учителя. В настоящее время зарплата учителя совместной Монголо-Российской школы в зависимости от учебной нагрузки и других функциональных обязанностей составляет 80–130 тыс. руб.

Руководящий совет и администрация школы считают, что главным направлением в Концепции развития школы является создание условий для стимулирования творчески работающих педагогов, по которому в течение последних 10 лет происходит целенаправленное повышение заработной платы. За время существования школы 61 учитель удостоен высокой награды правительства Монголии – звания «Отличник образования Монголии», свыше 250 награждены ведомственными медалями.

В-третьих, заключение договора между школой и родителями об обязательствах и ответственности.

Ежегодно школа заключает с родителями договор о взаимных обязательствах и ответственности, определяя взаимную ответственность школы и родителей в обеспечении права учащихся на качественное образование. Договор укрепляет связь «Школа – родители – учащиеся». В течение года подводятся итоги по выполнению договорных обязательств, что способствует повышению ответственности родителей перед школой.

В-четвертых, формирование личности с ключевыми компетенциями в соответствии с мировым опытом:

Разговорную практику по иностранным языкам преподают носители языка – учителя из США, Германии, Австралии, Японии и КНР. С 10-го класса на уроках английского языка учащиеся проходят подготовку к сдаче международного экзамена ТOEFL и IELTS.

  • Выпускники школы проходят итоговую аттестацию двух стран – ЕЭШ Монголии и ЕГЭ России. По результатам получают аттестат о полном среднем образовании монгольского и российского образцов.
  • Информационно-образовательное пространство школы соответствует всем современным требованиям: интернет-сайт школы, электронный журнал, электронный дневник.
  • Использование автоматизированного тестирования INDIGOпри независимой оценке ЗУН учащихся.

В-пятых, кадровая политика совместной Монголо-Российской школы.

86 процентов педагогического состава – это учителя из различных регионов Российской Федерации: Москвы, Омска, Ангарска, Иркутска, Улан-Удэ и Читы. Все они проходят обязательный конкурсный отбор.

Однако следует отметить, что за 24 года существования школы все учителя, прибывшие на работу по контракту, несмотря на все требования конкурсного отбора, нуждаются в дополнительной профессиональной и организационной подготовке, чтобы соответствовать высоким требованиям педагога совместной Монголо-Российской школы.

Помимо прочего определенные трудности в реализации образовательной деятельности создает нерешенный имущественный и кадровый вопрос, до сих пор под большим вопросом имущественная принадлежность здания школы. Кроме этого:

Для прохождения итоговой аттестации в формате ЕГЭ учащиеся 12-х классов в количестве более 100 человек выезжают в г. Улан-Удэ.

С каждым годом учителя, профессионала своего дела найти становится все труднее.

Отсутствие учителей с опытом преподавания русского языка как иностранного. Именно этот факт оказывает отрицательное влияние на качество обучения русскому языку.

В заключение скажу, что за последние четверть века, несмотря на многочисленные проблемы имущественного, кадрового, финансового характеров, высокую конкуренцию с англоязычными школами, нестабильную экономическую ситуацию совместная Монголо-Российская школа смогла добиться высоких образовательных результатов, стать ведущим центром по распространению русского языка и русской культуры в Монголии, стать самым востребованным учебным заведением страны и решением Министерства образования, культуры и науки Монголии была трижды удостоена звания «Лучшая школа Монголии». В третий раз это звание совместная Монголо-Российская школа получила в октябре 2015 года.

Жамбын Соронзон /Ph.D/,
Заслуженный учитель Монголии,
Заслуженный учитель Республики Бурятия Российской Федерации

Социальные комментарии Cackle